Diyet, Diyet listeleri, zayıflamak, diyet yemekleri

Vücudun bütünlük halinde ve sağlıklı bir biçimde çalışmasını beyinde yer alan hipotalamus sağlar. Vücutta bulunan alıcılar,  beyine o anki durum hakkında sürekli bilgi gönderirler. Beynin diğer bir bölgesinde işlenen veriler hipotalamusa gelir ve gereği yapılır. Örneğin koşacaksınız. Bunun için kaslarınıza daha çok kan akışının sağlanması gerekir. Bu bilgi beyin ön bölgesinden hipotalamusa gelir. İç organların kan damarları daraltılır,  bacak,  kalça,  bel gibi koşarken fazla enerjiye ihtiyaç hisseden bölgelerde damarlar gevşetilir. Kalp hızı arttırılır. Böylelikle hipotalamus,  yeni gelişen duruma göre vücudun dengeli çalışmasını sağlamış olur.

Hipotalamusun kontrolü,  beyin ön bölgesi ve talamus tarafından sağlanır. Kendisine gelen emirleri uygular. Emirler yanlış biçimde verildiğinde vücudun dengesi bozulacaktır. Bunun en belirgin örneği hipertansiyon-kan basıncı yüksekliğidir.

İşte bu nedenlerden dolayı sinirlenince,  üzülünce ya da aşırı yorgunlukta tansiyon değişiklikleri gözlenir. Eğer hipotalamusun aldığı emirler sürekli olarak yanlış ise o zaman sonuç hipertansiyon hastalığıdır.

Görüldüğü gibi hipertansiyon bir sonuçtur. Doğru çalışamayan beynin bir sonucu. Aynı sonuç hipertansiyon yerine kolesterol yüksekliği ya da şeker hastalığı olarak da gelişebilirdi. Burada önemli olan nokta,  vücüdun dengeli çalışmasının bozulması sonucu hastalıkların geliştiği ve nedenin beyin duyarlılığı olduğudur.

Sonuçta hangi hastalık olursa olsun,  tedaviler mutlaka beyin duyarlılığını azaltıcı yönde olmalıdır. Aksi taktirde günümüz sağlık uygulamalarında olduğu gibi,  sürekli sonucu tedavi etmeye çalışan ilaçlara mahkum olunur. Hipertansiyon,  tansiyon düşürücü ilaçlarla tedavi edilemez. Sadece ötelenir,  oyalanır.

Beyin ön bölge duyarlılığına neden olan etkiler hipertansiyonun da esas nedenini oluşturur. Kişilik özellikleri beyin ön bölge çalışmasıyla ortaya çıkar. Örnegin; sinirli ,  aceleci,  sabırsız insanların beyin ön bölgeleri duyarlıdır. Duyarlı olan beynin stres,  üzüntü ve zorlu koşullarda duyarlılığı daha da artar. Hem duygu,  düşünce ve hareketlerinin kontrolü hemde vücudun dengeli çalışması bozulur.

Hipertansiyon tedavisi için batıda önemi her geçen gün artan adaptojen tedaviler ile nöroterapi yöntemi,  beyin duyarlılığını düzeltmesi ve genel sağlığı koruyucu özellikleriyle öne çıkmaktadırlar.

Diyet yaşının 12-13′lere düştüğü günümüzde büyüme çağındaki genç nüfus tehdit altında. Ama kilo alırken de bilinçli olmak şart!

 
‘Azı karar çoğu zarar’ ilkesi beslenmemizde olduğu kadar kilo kontrolünde de oldukça geçerlidir. Herkesin; yaş, cinsiyet, boy, mevcut ağırlık, fizyolojik, psikolojik, çevresel, biyokimyasal bulgular gibi kişisel parametreleri farklı olduğu için olması gereken ağırlıkları da farklı farklıdır. Bunun için önemli olan kişinin önce beden tipine göre istenen ağırlığı hedeflemesi ve mutlaka bir uzman kontrolünden geçmesi elzemdir.
Günümüzde diyete başlama yaşının 12-13′lü yaşlara düştüğünü düşünecek olursak özellikle büyüme çağında olan genç nüfusun tehlike altında olduğunu görmekteyiz. Düşük ağırlık yetişkinler için de tehdit oluştursa da özellikle gelişimini tamamlamamış bireyler için çok daha kritiktir.
Uluslararası platformda kullanılan beden kitle indeksi denen standarda göre bu değer 18′in altına indiğinde özellikle çocuklar ve büyüme çağındaki gençler için tehlike çanları çalmaya başlar. Yetersiz ve dengesiz beslenme hem fizyolojik hem de psikolojik pek çok sağlık sorunu doğurabilir.
İstatistikler gösteriyor ki, genç kızların,

Vücut yağlarının kolay kolay erimediği tecrübeyle sabit! Bu rakamlar moralinizi bozabilir ama yemek yerken de aşırıya kaçmanızı önleyebilir!

 Hepimiz üç-beş hareket yapıp, biraz da boğazımızdan kıstığımızda zayıflayacağız sanırız. Ama diyet vakti geldiğinde hiç de öyle olmadığını birebir yaşarız. Uzmanlar da işi rakamlara dökerek, gerçeği görmemizi sağlıyor. Birazdan okuyacağınız rakamlar sizi şaşırtabilir. Daha önce duymuş da olabilirsiniz. Olsun. Duymayanlar duysun, unutanlar hatırlasın… Kilo vermek gerçekten zor, ama bu sizi kilo verme konusunda yıldırmasın. Dileriz yemek yeme konusunda yılarsınız da, önümüzdeki yaz aylarına dilediğiniz kiloda girersiniz.

Gelelim o sihirli rakamlara; başlıkta da söyledğimiz gibi, 1 kilogram vücut yağının erimesi için 43 saat voleybol oynamak, 13.4 saat ip atlamak ya da 125 kilometre koşmak gerekiyor. Tabii bunu bu hareketleri yapasınız da hastanelik olasınız diye söylemiyor uzmanlar. Beslenmenize dikkat edip, doğru ve düzenli egzersizlerle fazlalıklarınızdan kurtulabilirsiniz.

Devam edelim: Ortalama bir kişinin 1 kilogram vücut yağını eritebilmesi için 20,5 saat tenis, 16.1 saat basketbol oynaması, 5,1 saat güreş yapması ve 17,2 saat yüzmesi gerekiyor.
Hadi biraz sabır, biraz gayret! Yaza az kaldı…

Beslenme yetersizliği sadece yoksul aile çocuklarının sorunu değil. Sosyoekonomik düzeyi yüksek ailelerin ergenlik dönemindeki çocukları da yanlış besleniyor, modaya uyup diyet yapıyor.

Hatta yapılan son araştırmalar, ‘istemli yetersiz beslenme’ yaşının 12′ye kadar düştüğünü gösteriyor. Büyüme, boy ve seksüel gelişimi yavaşlatan bu sorun, algılamayla konsantrasyonu azaltıp eğitim başarısını düşürüyor.

İzmir’de farklı sosyoekonomik düzeydeki öğrencilerin devam ettiği iki okulda yapılan araştırma, çocukların estetik kaygılar ve güzellik arzusuyla erken yaşta diyete başladığını ortaya koydu.

12-16 yaşlarındaki 736 öğrenciyle yapılan araştırmaya göre, sosyo ekonomik düzeyi yüksek öğrencilerin yüzde 30′u fazla kilolu olduğunu düşünüyor. Yüzde 10.5′i diyet yapıyor.

Yoksul öğrencilerin devam ettikleri okullarda ise şişman olduğunu düşünenlerin oranı yüzde 14.

Diyete başlayanların bir kısmı kilo almamayı hedeflerken bir kısmı hızlı kilo vermek amacıyla kronik diyete yöneliyor. Yani her şeyi az yiyor.

Obeziteye davetiye

Yeditepe Tıp Fakültesi Hastanesi Pediatrik Metabolizma Gastroentoloji uzmanı Prof. Dr. Benal Büyükgebiz’in yaptığı araştırmaya göre, diyet yapan çocukların yüzde 71′i hiç kimseye danışmıyor. Ne yiyeceğine, ne kadar yiyeceğine kendi karar veriyor. Sağlık nedeniyle, doktor önerisi doğrultusunda diyet yapan çocukların oranı sadece yüzde 6.6. Diyetisyenden yardım alanların oranı ise yüzde 2.2.

Sosyoekonomik düzeyi yüksek çocukların yüzde 87’si öğün atlıyor. Aslında öğün atlamak, obeziteye yol açan risklerden biri. Çocukların günün büyük bölümünü okul ve kursta geçirmesi beslenme alışkanlıklarını da etkiliyor. Ailelerin gözetiminden uzaklaşıp besleme değeri düşük, çabuk tüketilen yiyeceklere yönelen çocuklarda atıştırma gereksinimi sıklaşıyor.

Prof. Dr. Büyükgebiz, sağlıksız beslenme alışkanlığı nedeniyle sorun yaşayan çocukların bir de perhize başlamasıyla vücut gelişimlerinin tehlikeye girdiğini söylüyor:

‘Uygun olmayan kilo verme yöntemleri yetersiz büyüme ve büyüme geriliği, hormonal gelişmede gecikme gibi sorunlara yol açıyor.’

Kızların durumu vahim

Ergenlik dönemindeki beslenme alışkanlıkları, çocuğun geleceğini etkilediği için çok önemli. Çocuklar erişkinlikteki vücut ağırlığının ve erişkin iskelet kitlesinin yarısını, erişkin boy uzunluğunun yüzde 20-25′ini 18 yaş öncesinde kazanıyor.

Ergenlik çağında organizma iki ayrı süreci birlikte yaşıyor: Büyüme ve cinsel fonksiyon gelişimi. Hormonlar harekete geçiyor, ergen üreme fonksiyonu kazanıyor. Her iki biyolojik değişim beslenmeyle yakından ilgili. Yetersiz beslenenin boyu normalden az uzuyor. Hormonsal değişimi yaşıtlarından yavaş gelişiyor.

Ergenlik döneminde erkeklerin gıda tercihi önceki yaş gruplarına göre zenginleşmekte. Kilo endişesi yaşayan kızların beslenmesi ise fakirleşiyor. Erkeklerin gıda tercihindeki zenginleşme, iyi beslenme anlamına gelmiyor. Ev dışında yenen öğünlerin artması, çabuk tüketilen gıdaların ön plana geçmesini sağlıyor. Süt, meyve suyu, ayran gibi içeceklerin yerini meşrubat alıyor. Sonuç olarak sağlıksız beslenen ergenin sadece kalsiyum değil, demir, vitamin A, C, B-folik asit, çinko alımı da düşüyor.

Geleceği etkileyecek

Dünya nüfusunun yüzde 19′unu 6-18 yaş grubu oluşturuyor. Ergenlikte psikolojik, biyolojik, sosyal değişim yaşayan çocukla iletişim kurmak özel bir uzmanlık istiyor. Prof. Dr. Büyükgebiz, ergen beslenmesine şimdi özen göstererek gelecekteki birçok sorunun önüne geçebileceğini hatırlatıyor ve uyarıyor: ‘Tıp yetişkinlerde ölümlere neden olan kronik sorunlar ve hastalıklara odaklandı. Ergenlik çağı sağlık sorunları ise ihmal ediliyor.’

10-18 yaşta sık görülen sağlık sorunları

Büyüme geriliği, bodurluk veya kronik beslenme yetersizliği, kansızlık-demir eksikliği, şişmanlık ve beslenmeyle ilişkili kronik hastalıklar, yeme bozuklukları, sıskalık-akut beslenme yetersizliği, sağlıksız kilo verme eğilimi, vitamin ve mineral yetersizliği, çinko ve demir eksikliği ile diş çürükleri ergenlerin başlıca sağlık sorunları.

Kansızlık hem bedeni hem de zihni yoruyor

Ergenlikte büyümenin hızlanması, kızların adet kanaması görmesi, erkeklerin kas kitlesinin artması demir ihtiyacını artırır. Bu dönemdeki kansızlığın en önemli nedeni demir eksikliğidir. Buna bağlı olarak, yorgunluk, dikkat süresinde azalma, çalışma kapasitesinde düşüklük, enfeksiyonlara yatkınlık ve entelektüel performansta düşüklük gözlenir. Vücut demir ihtiyacını gıdalardan karşılar. Hayvansal besinlerdeki demir( daha yüksek oranda özümsenir. Ispanaktaki demirin yüzde 1′i, tahıllardakinin yüzde 4-6’sı, ettekinin yüzde 10-15′i, yumurtakinin ise yüzde 50’si emilir.

Çinkoyu unutmayın

Büyüme çağında önemli minerallarden biri de çinko. Vücuttaki 100′den fazla enzim aktivitesi için gerekir. Ayrıca bağışıklık sistemi, yara iyileşmesi, tat ve koku duygusunun algılanması, DNA sentezi, normal büyüme ve gelişme için de önemlidir. Hafif ve orta derecede büyüme geriliği olan çocuklarda çinko gereksinimine dikkat etmek gerekir.

Şu popoları inceltmek kadar zor iş yok. İş sadece ince olmakla kalsa, gene neyse. Ama bir de şu kabus gibi selülitler var kurtulunması gereken…

Akdeniz kadını olarak, en çok arkamızda sürüklediğimiz popolarımızdan çekiyoruz sanırım. Üstelik, yeni teknolojiler, sürekli otomobil kullanımı, televizyon ve bilgisayar kullanımı da, bu konudaki problemlerimizi halletmemize pek yardımcı olmuyor. Ama endişe etmeyin, güzel bir popo için egzersiz ve diyetin yanında da bazı, daha kolay yöntemler var:Selülit bandı
Selülit bandı yeni bir ürün. Üstelik de son derece iddialı bir ürün. Üreticileri, 15 bandın, neredeyse 4 cm kadar selülit atılmasına yettiğini söylüyorlar. Selülit bandı, tıpkı nikotin bandı gibi görev görüyor. Çünkü içerdiği maddeler, deriyle sürekli temas halinde. Bantta yer alan ana maddelerden biri bol miktarda iyot içeriyor. Yapılan bazı araştırmalara göre, iyot, dolaşımı hızlandırarak, kan akışını artırıyor ve böylece toksinler vücuttan atılıyor. Bantta bulunan bir diğer madde de kırmızı su yosunu, ki bu da, rodisterol adlı aktif bir element açısından zengin. Bu madde, vücudun yağı enerjiye çevirme işlemini hızlandırıyor. En iyi sonuçlar için, günde iki bant uygulamanız öneriliyor. 

Popoyu fırçalama
Bu herhalde bilinen en eski yöntemlerden biri. Hatta Bridget Jones’un Günlüğü’yle tekrar moda olması da muhtemel.Cildinizi fırçalamak, derideki kılcal damarların kanla dolmasını ve toksinlerin dışarı atılmasını sağlar. Bu da, selüliti azaltır. Önce ayaklardan başlayıp, uzun ve düz bir hareketle fırçalayın. Daha sonra yukarı, kalbe doğru, dairesel hareketlerle çıkın. Bunu yaparken, vücudunuzu öne doğru eğiyor olacaksınız, bu da kanınızdaki oksijeni artırır. Bu yöntemi, sıcak ve soğuk suyla uygulayabilirsiniz. Örneğin önce sıcak suyu açın. Sıcak su, kan cilt yüzeyine hücum etmesini ve damarların genişlemesini sağlar. Bu da kan dolaşımını hızlandırır. Şimdi de soğuk suyu açın. Bu hem, gözeneklerinizi kapanmasını ve dolayısıyla da sıkılaşmayı sağlar, hem de vücudun kendini ısıtmaya çalışmasını sağlar. Bu da metabolizmanızı hızlandırıcı bir etki yaratır.

Hipertansiyon yaygın bir sorun. Özellikle 50’li yaşlardan sonra sık görülüyor.

50’sini geçmiş üç beş kişi birlikte olduğunda, konu sağlık olunca hipertansiyona da mutlaka sıra geliyor. Hipertansiyon hastalarının kafasını karıştıran pek çok soru var: Tansiyon ölçümleri ne zaman ve nasıl yapılmalı? Hatalı ölçümlerden nasıl kaçınmalı? Ne zaman doktora başvurmalı? Bu soruları çoğaltmak mümkün. Bugün o sorulardan bazılarına yanıt vermeye çalışacağım.

SAĞLIKLI her insanın zaman zaman kan basıncının ölçülmesi gerekiyor. Ne var ki bu ölçümlerin bazen şaşırtıcı sonuçları olabiliyor. “Tansiyonumu evde ölçtüğümde normal, doktora ölçtürdüğümde yüksek çıkıyor” diyen birçok kişi var. Bu gibi durumlarda doktorlar ve hastalar tedavi konusunda kararsız kalabiliyor. Aslında kan basıncı ölçümlerinin böyle sık sık değişimler göstermesi normal bir durum değil. Evde normal, doktor muayenehanesinde veya hastane polikliniğinde yüksek çıkan tansiyona “beyaz önlük tansiyonu” deniyor. Bazı insanlarda beklenmeyen yüksek kan basıncı değerlerine evdeki ölçümlerde de rastlanabiliyor. Eskiden böyle hastalarla karşılaşan hekimler “oynak-kararsız-tansiyon” gibi kavramlar kullanırlardı. Şimdi o kavram pek kullanılmıyor. Kan basıncının çok sık yükselmeler gösterdiği bu gibi durumlarda takibe almak ve tekrarlanan ölçüm sonuçlarına göre karar vermek gerekiyor. Bunların ileride sürekli hipertansiyonlu olma ihtimallerinin yüksek olduğu kabul ediliyor.

24 saat ölçüm

Kan basıncını kola takılan bir cihazla, belirli aralıklarla ölçüp kaydetmek ve bu ardışık ölçümlerin sonuçlarına göre karar vermek de mümkün. Bu cihazlar son yıllarda doktor ofislerinde bile kullanılıyor. Cihaz kolunuza bağlanıyor, tansiyonunuzu belli aralıklarla, otomatik olarak kaydediyor. Siz uyurken, yemek yerken, sinirliyken, dinlenirken ya da yürürken (hatta egzersiz yaparken) yapılan otomatik ölçümler, kan basıncınıza ilişkin daha güvenli değerlendirmelere fırsat veriyor.

Eğer bu imkán yok ve herhangi bir ölçümde kan basıncı yüksek bulunmuşsa hipertansiyon teşhisini hemen o ölçüm ile koymak doğru değil. Prensip olarak normal tansiyon değerlerinin 12/8 cmHg’den az olması gerekiyor. Yani büyük tansiyonun (sistolik) 12’den, küçük tansiyonun (diasitolik) 8’den yüksek olması istenmiyor. En fazla 12,5/8,5 değerleri hoş görülebiliyor. Üst sınır ise 13,5/8,5 olarak kabul ediliyor. Her yaş grubundaki kadın ve erkek için kan basıncının bu rakamlar içinde kalması daha sağlıklı bulunuyor. Yani, “yaşım 70’i geçti, tansiyonumun biraz yüksek olması normaldir” diye düşünmemek gerekiyor.

Şu nokta çok önemli: İlk ölçümde 12,5/8,5’dan yüksek bir değer saptanan bir kişiye hemen hipertansiyonlu damgasını vurmamak gerekiyor. Öncelikle ölçümlerin doğru zaman ve koşullarda yapılıp yapılmadığına bakmak ve birkaç ölçümün ortalamasını almak şart! Bir-iki ölçümle hipertansiyona karar verip ilaca başlamak tatsız sonuçlara yol açabiliyor.

Düşük tansiyon uzatır

Araştırmaların neredeyse tamamı, kan basıncı düşük olanların, hipertansiyonlulardan daha uzun ve daha sağlıklı bir ömür sürdüğünü gösteriyor. Yine farklı ülkelerde yapılan yüzlerce araştırmanın sonuçları hipertansiyonlu hastalarda böbrek ve kalp yetmezliğine, göz kanamalarına, felçlere daha sık rastlandığını teyit ediyor. Yani yüksek tansiyon, tedavi edilmesi gereken bir sağlık sorunu. İhmal etmemek gerekiyor. Düşük tansiyonun tedavisi konusunda ise hastaya göre bir strateji oluşturulması tavsiye ediliyor. Tansiyonu düşük olmasına rağmen şikáyeti olmayan birine hiç dokunmamak daha iyi. Düşük tansiyon genellikle bir probleme yol açmıyor ama bazılarında baş dönmesi, yorgunluk, çarpıntı, uyku hali gibi sorunlar ortaya çıkabiliyor. Prensip olarak bekle-gör politikası izlemek daha iyi gibi görünüyor.

Hipertansiyon genetik eğilimle de ilgili bir sorun olduğu için ailesinde hipertansiyon sıklığı yüksek olanların bu sorun hakkında daha uyanık olmalarında fayda var. Kilo problemi olanlarda, stresli işlerde çalışanlarda hipertansiyona yakalanma sıklığı artıyor. Politikacı, bankacı, gazeteci, borsacılarda, yönetici ve iş adamlarında hipertansiyonun sık görülen bir sorun olmasının sebebi biraz da bu “stres” sorunu. Yaş da önemli bir etken. Yaş ilerledikçe de hipertansiyon olasılığı yükseliyor.

Tehlikeli üçlü

Özellikle son yıllarda tuz ve şeker tüketiminin artması, kilo sorununun ön plana çıkması, erkeklerin fazla miktarda alkol alması, stres faktörünün ve kilo fazlalığı sorununun gittikçe daha yaygınlaşması hipertansiyona yakalanma olasılığını arttırdı. Bu nedenle her yıl en az 12 kez kan basıncınızı kontrol ettirmenizde yarar vardır. Eğer risk grubunda olan biriyseniz bu ölçümleri daha sık yapmanız iyi olur.

Hipertansiyonun belirti vermeden ilerleyen, önemli sağlık sorunlarını tetikleyebilen, ama kontrol altında tutulması son derece kolay olan bir sağlık problemi olduğunu lütfen unutmayın.

Ayakta ölçüm yapmayın

Doğru bir ölçüm yaptığınızdan nasıl emin olacaksınız? Prensip olarak kan basıncının ayakta değil, otururken ölçülmesi gerekiyor. Oturduktan 5-10 dakika sonra yapılan ölçümler daha güvenli sonuçlar veriyor. Ölçümden 30 dakika öncesine kadar çay, kahve, sigara içmemiş olmak, tuvalet ihtiyacı içinde bulunmamak (mesaneniz dolu ve sıkışık durumda iseniz tuvalete gittikten sonra ölçüm yapın), alkol almamış olmak da ölçüm sonuçlarının doğruluğu için önemli şartlar. Tansiyon ölçümü yapan kişinin deneyimli olması, tansiyon aletinin doğru ölçüm yapması, ölçüm aletinin doğru ve tekniğine göre kullanması da son derece önemli noktalar. Eğer evde kullanılan elektronik aletlerle kan basıncı ölçülüyorsa el bileğinden değil, dirsek üstüne uygulananları tercih etmekte yarar var. Uykusuzluk, soğuk bir ortam, stres, ruhsal gerginlik gibi faktörler de ölçüm sonuçlarını etkileyebiliyor. Yemekten sonra hemen ölçüm yapmak da sonuçları etkiliyor. ayrıca kullandığınız ilaçlar da önemli. Sık sık burun damlası kullanmak tansiyonu yükseltebiliyor. Doğum kontrol ilaçlarının, kortizon ve diğer bazı hormon desteklerinin ve bazı ağrı kesicilerin de tansiyonu geçici olarak yükseltebileceği biliniyor. Kısacası doğru bir kan basıncı ölçümü yapmak öyle sanıldığı kadar kolay bir iş değil. Her ölçüme, her ölçene, her alete güvenmemekte fayda var.

Sofradan tuzluğu kaldırın

Sağlıklı bir kiloda kalmaya çalışın.

Tuz tüketiminizi mümkün olduğu kadar azaltın. Tuz zengini yiyeceklerden uzak durun, tuzluğu sofradan kaldırın.

Daha çok potasyum kazanmak için daha sık meyve sebze yiyin.

Günde 24 porsiyon yağsız veya az yağlı sütü ürünü tüketerek kalsiyum kazanımınızı yükseltin.

Yiyecek planınızda tam tahıllılara, balığa daha fazla yer verin.

Alkolü bırakın ya da iyice azaltın.

Yağ, kırmızı et, şeker ve un tüketiminizi sınırlayın.

Stresinizi dengelemeye çalışın, dinlenmeye ve eğlenmeye zaman ayırın.